Ô ăn quan: luật chơi, cách tính điểm và mẹo thắng

Ô ăn quan là trò chơi gì

Ô ăn quan thuộc họ trò chơi "rải hạt": người chơi lần lượt bốc sỏi trong một ô rồi rải dần sang các ô bên cạnh, và ăn sỏi khi viên cuối rơi đúng chỗ. Ngày trước, trẻ em thường vẽ bàn bằng phấn hoặc que trên nền đất, dùng sỏi, hạt hay viên gạch nhỏ làm quân, nên ở mỗi vùng luật chơi có thể khác nhau đôi chút.

Trò chơi không cần may mắn: mọi thứ nằm trên bàn, hai bên đều nhìn thấy hết. Thắng thua phụ thuộc vào khả năng đếm và tính trước vài bước. Vì vậy ô ăn quan vừa là trò chơi vui, vừa là cách luyện tính nhẩm rất tự nhiên.

Phần dưới đây mô tả đúng luật mà Kỳ Đình dùng, giống với bản tóm tắt ở trang luật chơi ô ăn quan.

Bàn chơi và cách bày quân

Bàn ô ăn quan là một hình chữ nhật chia làm hai dãy, mỗi dãy 5 ô vuông gọi là ô dân, cộng thêm hai ô hình bán nguyệt ở hai đầu gọi là ô quan. Tổng cộng 12 ô xếp thành một vòng khép kín.

• Mỗi người sở hữu 5 ô dân ở phía mình.
• Đầu ván, mỗi ô dân có 5 viên sỏi, tổng cộng 50 sỏi.
• Mỗi ô quan có một viên quan, là quân lớn, không có sỏi.

Hai ô quan không thuộc về ai. Đó là mục tiêu mà cả hai bên cùng nhắm tới.

Cách rải sỏi

Đến lượt, bạn chọn một ô dân bên mình còn sỏi và một chiều rải (sang trái hoặc sang phải). Bốc hết sỏi trong ô đó lên, rồi rải lần lượt mỗi ô kế tiếp một viên theo chiều đã chọn. Các ô quan và ô dân của đối phương cũng được rải như bình thường.

Rải đến viên cuối cùng, nhìn vào ô ngay sau ô vừa rải viên cuối:

• Ô dân còn sỏi: bốc hết sỏi ô đó lên và rải tiếp theo cùng chiều. Cứ thế cho đến khi gặp một trong các trường hợp dưới.
• Ô quan: dừng lại, bạn mất lượt. Điều này đúng cả khi ô quan đã bị ăn mất quan.
• Ô trống, mà ô sau nó cũng trống: dừng lại, bạn mất lượt.
• Ô trống, mà ô sau nó có sỏi: bạn được ăn, xem phần tiếp theo.

Ví dụ: bạn bốc một ô có 3 sỏi, rải vào ba ô kế tiếp. Nếu ô thứ tư đang có 2 sỏi, bạn bốc 2 sỏi đó rải tiếp vào hai ô sau nữa. Nếu ô kế tiếp lúc này là ô quan, lượt của bạn kết thúc mà chưa ăn được gì.

Cách ăn sỏi, ăn dây và quan non

Ăn sỏi

Khi rải xong mà ô kế tiếp trống, còn ô ngay sau nó có sỏi, bạn ăn toàn bộ sỏi ở ô đó. Sỏi ăn được lấy ra khỏi bàn và tính cho bạn.

Ăn dây

Sau khi ăn một ô, nhìn tiếp theo cùng chiều: nếu ô kế tiếp lại trống và ô sau nó có sỏi, bạn ăn tiếp ô đó. Cứ cách một ô trống lại có một ô có sỏi thì ăn liên tiếp, gọi là ăn dây. Chuỗi dừng lại khi gặp hai ô trống liền nhau hoặc khi ô kế tiếp còn sỏi.

Ăn quan và quan non

Ô quan cũng ăn được theo cách trên. Khi ăn ô quan, bạn lấy cả viên quan lẫn số sỏi đang nằm trong ô.

Tuy nhiên có luật quan non: ô quan còn viên quan mà có ít hơn 5 sỏi thì chưa được ăn. Nếu chuỗi ăn chạm vào một ô quan non, chuỗi dừng ở đó. Muốn ăn quan, phải chờ (hoặc chính bạn góp sức rải) cho ô quan có từ 5 sỏi trở lên.

Ô quan đã mất quan thì được ăn như ô thường, bất kể bao nhiêu sỏi. Nếu ô quan đó hết cả sỏi, nó được tính là một ô trống khi ăn dây.

Hết sỏi, kết thúc ván và tính điểm

Khi hết sỏi bên mình

Đến lượt bạn mà cả 5 ô dân bên mình đều trống, bạn phải lấy 5 viên sỏi đã ăn được ra, rải vào mỗi ô dân một viên để chơi tiếp. Trên Kỳ Đình, máy làm việc này tự động.

Nếu bạn ăn được ít hơn 5 sỏi, phần còn thiếu được vay của đối phương, và cuối ván bạn phải trả lại số đã vay. Viên quan không đổi ra sỏi được, nên một người chỉ ăn được quan mà không có sỏi vẫn phải vay. Nếu không đủ sỏi để rải lại thì ván kết thúc.

Kết thúc ván và cách tính điểm

Ván kết thúc khi cả hai ô quan đều đã bị ăn hết, cả quan lẫn sỏi trong ô quan. Lúc đó, sỏi còn trên các ô dân phía bên nào thì thuộc về bên đó.

Cách tính điểm:

• Mỗi viên quan: 10 điểm.
• Mỗi viên sỏi: 1 điểm.
• Sỏi đã vay thì trừ đi, trả lại cho đối phương.

Cả bàn có 50 sỏi và 2 quan, tổng 70 điểm. Ai nhiều điểm hơn thì thắng, bằng nhau là hòa. Vì một quan bằng 10 sỏi, ăn được một ô quan đầy sỏi thường là bước ngoặt của cả ván.

Mẹo chơi ô ăn quan để thắng

Đếm trước khi bốc

Mẹo quan trọng nhất: trước khi rải, đếm xem viên cuối rơi vào đâu và ô kế tiếp là gì. Với một ô có n sỏi, viên cuối rơi vào ô thứ n tính từ ô đã bốc. Nếu ô kế tiếp còn sỏi, bạn rải tiếp, nên phải đếm thêm một chặng nữa. Thử cả hai chiều cho mỗi ô, bạn sẽ thấy nước nào ăn được, nước nào chỉ làm mất lượt.

Đừng để ô trống trước ô nhiều sỏi

Một ô trống nằm ngay trước ô nhiều sỏi của bạn là cơ hội cho đối thủ: họ chỉ cần rải để viên cuối rơi trước ô trống đó là ăn được. Khi có thể, hãy lấp các ô trống ấy hoặc dàn đều sỏi giữa các ô.

Nuôi quan rồi mới ăn

Ăn quan non là không được. Thay vì cố lao vào ô quan khi nó còn ít sỏi, hãy để các lượt rải của cả hai bên làm ô quan đầy dần. Khi ô quan đã có từ 5 sỏi, hãy tính đường để chính mình là người ăn được nó, và để ý đừng tạo cho đối thủ cơ hội ăn trước.

Giữ sỏi bên mình

Nếu các ô dân của bạn cạn hết, bạn phải bỏ sỏi đã ăn ra rải lại, thậm chí phải vay. Hãy tránh những nước rải dồn hết sỏi sang phía đối phương khi không ăn được gì, vì cuối ván, sỏi nằm bên nào thì thuộc về bên đó.

Nghĩ đến lượt sau của đối thủ

Sau khi chọn được nước ăn, hãy nhìn bàn cờ sau nước đó từ phía đối thủ. Nếu nước của bạn mở ra một chuỗi ăn dây dài cho họ, có thể một nước ăn ít hơn nhưng an toàn lại tốt hơn.

Chơi ô ăn quan trên Kỳ Đình

Kỳ Đình tự động rải, ăn và tính điểm, nên bạn chỉ cần tập trung vào việc đếm. Hãy chơi ô ăn quan với máy ở mức Dễ để làm quen luật, rồi thử mức Vừa và Khó khi đã đếm nhanh hơn. Muốn đấu với người thật, vào chơi nhanh để ghép cặp, hoặc xem thêm trang ô ăn quan online. Tất cả miễn phí, không quảng cáo, không cần tạo tài khoản.